दमाईले वडकी छोरी बिहे गर्दा….



बैतडी । आज जातीय भेदभाव तथा छुवाछुत उन्मूलन दिवस । नेपालको मूल संविधानले नै कसैले पनि जातका आधारमा विभेद गर्ने नपाइने कुरा उल्लेख गरेको भए पनि व्यवहारमा भने त्यो कार्यान्वयन हुन सकेको छैन । जसका कारण आज दिनमा पनि सुदूरपश्चिम प्रदेशको पहाडी जिल्ला बैतडीकी मन्दोदरी दमाइले यही महिनामा जातीय छुवाछुतकै कारण गाउँ छोड्न बाध्य हुनुपर्यो ।

‘मेरो छोराले विश्वकर्माकी छोरीसंग विवाह गर्दा गाउँमा बस्ने वातावरण छैन । गाउँपालिकाले शिक्षक भर्ना गर्दा निजी श्रोतमा पढाउँदै आएको छोरालाई शिक्षकबाट हटाई दिए । तर न हटाएको पत्र दिए, न कुनै कारण बताए । मेलामा पसल थाप्न दिदैनन् । हातमुख जोर्नकै लागि भएको खेतबारी पनि गाउँपालिकाको डोजरले मासिदियो । गरिबले न्याय माग्न कता जाने ?’

सररकारले आज जातीय भेदभाव तथा छुवाछुत उन्मूलन दिवस मनाइरहँदा जिल्लाको डिलासैनी गाउँपालिका ३ पंसेराकी ५४ वर्षीया मन्दोदरी दमाईले गाउँपालिकाले आयोजना गरेको सार्वजनिक सुनुवाई कार्यक्रममा रुँदै यसरी आफ्नो पीडा पोखिन् ।

कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि थिए बैतडीका प्रमुख जिल्ला अधिकारी आनन्द पौडेल । अनि कार्यक्रममा गाउँपालिका अध्यक्ष र उपाध्यक्ष पनि सहभागी थिए ।

जिल्लाका ठूला–ठूला मान्छेहरुलाई पीडा सुनाउँदा दुःखबाट पार पाइन्छ की सोचेर सार्वजनिक सुनुवाई कार्यक्रममा मन्दोदरी यसरी त बोलिन् तर, यत्ति बोलेपछि उनलाई थप समस्या आइलाग्यो । प्रश्न गरेर घर फर्केकी मन्दोदरीलाई वड (विश्वकर्मा) समुदायका व्यक्तिले घेरे । घेर्न आउनेमा वडा सदस्य नन्दराम वड लगायतका विश्वकर्मा परिवारले दमाई भएर हाम्रो विश्वकर्माको छोरी लगेर गाउँमा ठूलो कुरा गर्ने ? हाम्रो विरुद्ध गाउँपालिकामा कुरा गर्ने भन्दै कुटपिट समेत गरे । ‘धरधरी रुँदै उनले भनिन्, ‘कसलाई सुनाउनु मेरो पीडा । दलित जातिबाटै ममाथि यति अन्याय भो ।’

यो घटना गत वैशाख ३० गतेको रहेछ । नेपालको संविधानले नै जातीय विभेदलाई गम्भीर सामाजिक अपराधका रुपमा लिएको छ । तर पनि बैतडीको डिलासैनी गाउँपालिकाकी मन्दोदरी दमाईले दलितभित्रै जातीय विभेद खेप्नु परेको पीडा लिएर परिवारसहित बैतडी सदरमुकाममा बसाई सरेको तीन हप्ता पुग्यो ।

‘न्याय माग्न सदरमुकाम आएकी छु’ उनले भनिन्, ‘के गर्ने, कसो गर्ने केही थाहा छैन ।’ उनले आफ्नो अधिकारका लागि सहयोग गरिदिन सबै समुदायसँग आग्रह गरेकी छिन् ।

मन्दोदरी दमाईका छोरा नरेश दमाई र बुहारी भागरथी वड (विश्वकर्मा) वीच २०६७ सालमा विवाह हुँदा त्यतिबेला गाउँबाट लखेटिए । दमाईले विश्वकर्माकी छोरी लैजाने भन्दै गाउँबाट लखेटिएको नरेश दमाई र भागरथी वडले बताए । गाउँबाट भागेर त्यतिबेला ज्यान जोगाए पनि केही समयपछि गाउँ फर्केर आउँदा माईतीपक्षले बस्न नदिएको भागरथी वडले बताइन् ।

‘जात नमिल्ने दमाईको छोरासंग गईस् भनेर माईतीहरु रातदिन जात तोकेर नराम्रो गाली गर्छन्’ भागरथीले भनिन्, ‘बिहे गरेको यतिका वर्ष भइसक्दा पनि हेलोहोचो, गाली बेइज्जती र दुव्र्यवहार कम भएन ।’

भागरथीका श्रीमान नरेश दमाई गाउँकै महादेव माबिमा निजी श्रोतमा पढाउँदै थिए । गाउँपालिकाबाट शिक्षक राख्ने बेला नरेशलाई हटाई दिए । हटाउनुको कारण बताएका छैनन् । गाउँपालिकाले डोजर ल्याएर सडक खन्दा खेतबारी पनि मासियो । गाउँमा यो परिवार मात्रै दमाई जाती हो । ‘मेरो परिवारलाई एक्लै देखेपछि माईतीहरु राती गाली गर्दै कुट्न आउँछन् । गाउँपालिकामा कुनै सुनुवाई नभएपछि न्यायका लागि सदरमुकाम आएका छौं,’ भागरथीले स–परिवार गाउँ छोडेर सदरमुकाम आउनुको कारण बताइन् ।

नरेश र भागरथीका तीन छोराछोरी छन् । छोराबुहारीले प्रेम विवाह गरेपछि गाउँमा दुःखका दिन सुरु भएको आमा मन्दोदरीले बताइन् ।

पीडित परिवारको उजुरी अनुसार कुटपिट र अभद्र व्यवहार गरेको आरोपमा जिल्ला प्रहरी कार्यालय बैतडीले डिलासैनी गाउँपालिका ३ पंसेराका नन्दराम वड, वीरेन्द्र वड र महेश वडालाई नियन्त्रणमा लिएर छानबीन गरिरहेको जिल्ला प्रिहरी कार्यालय बैतडीका सूचना अधिकारी दिपक पातलीले जानकारी दिए ।

न्याय माग्न बैतडी सदरमुकाम पुगेका मन्दोदरी दमाईको परिवारका विषयमा जिल्ला समन्वय समितिको अगुवाईमा शुक्रबार जिल्ला प्रशासन कार्यालय बैतडीमा बसेको सर्वपक्षीय बैठकले पीडित परिवारलाई गाउँमा बसोबासको वातावरण मिलाउने विषयमा निर्णय भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय बैतडीका सूचना अधिकारी पातलीले जानाकारी दिए ।

‘पीडित परिवार गाउँ फर्किनु पर्छ भनेका छौं’ उनले भने, ‘आवश्यक सुरक्षाको जिम्मा प्रहरीले लिन्छ ।’

यता पीडित परिवार भने गाउँमा आफ्नो सुरक्षा नहुँने भन्दै बैतडी सदरमुकाममै बसिरहेको छ ।

TopLine
सैघाली खबर

यो नेपाली भाषाको अनलाइन समाचार संस्था हो । 'सैघाली खबर' २०७३ साल देखि सञ्चालनमा छ ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्